Kongregacja ds. Edukacji Katolickiej
List okólny n. 520/2009 do przewodniczących konferencji episkopatów o nauczaniu religii w szkole

Eminencjo/Ekscelencjo,  

Natura i rola nauczania religijnego w szkole stanowią dziś przedmiot debat, a w niektórych wypadkach nowych regulacji cywilnych, dążących do zastąpienia go przez studium faktu religijnego o charakterze wielowyznaniowym, czy też moralności i kultury religijnej, nawet w sposób sprzeczny z wyborami i celami edukacyjnymi, jakie rodzice i Kościół pragną ofiarować młodzieży.  

Stąd za pośrednictwem obecnego Listu okólnego do przewodniczących konferencji episkopatów, Kongregacja ds. Edukacji Katolickiej uważa za konieczne przypomnienie pewnych zasad zakorzenionych w nauczaniu Kościoła, jako wyjaśnienie norm dotyczących roli szkoły w formacji katolickiej nowych pokoleń, natury i tożsamości szkoły katolickiej, nauczania religii w szkole, swobody wyboru szkoły oraz wyznaniowego wychowania religijnego.   

I. Rola szkoły w katolickiej formacji nowych pokoleń   

1. Edukacja jawi się dziś jako złożone zadanie, które musi stawić czoła gwałtownym przemianom społecznym, gospodarczym i kulturalnym. Jej szczególną misją pozostaje integralne kształtowanie osoby ludzkiej. Powinniśmy zapewnić dzieciom i młodzieży możliwość harmonijnego rozwoju ich uzdolnień fizycznych, moralnych, intelektualnych i duchowych; powinniśmy im również dopomóc w rozwijaniu poczucia odpowiedzialności, poprawnego korzystania z wolności oraz czynnego udziału w życiu społecznym (por. kanon 795 Kodeksu Prawa Kanonicznego [KPK]; kanon 629 Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich [KKKW]). Nauczanie, które negowałoby czy też pomijałoby wymiar moralny i religijny osoby, stanowiłoby przeszkodę dla pełnej edukacji, gdyż „dzieci i młodzież mają prawo do formacji pozwalającej oceniać wartości moralne prawym sumieniem i przyjąć je osobiście oraz poznać i jak najdoskonalej umiłować Boga”. Dlatego II Sobór Watykański prosił i zalecił, żeby „ci, którzy sprawują władzę nad narodami albo też kierują wychowaniem, starali się, by nigdy nie pozbawiono młodzieży tego świętego prawa” (deklaracja Gravissimum educationis [GE],1).  

2. Taka edukacja wymaga wkładu wielu podmiotów edukacyjnych. Rodzice, gdyż to właśnie oni przekazali swym dzieciom dar życia, są pierwszymi i głównymi wychowawcami (por. GE 3; Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Familiaris consortio [FC], 22 listopada 1981 r., n. 36; k. 793 KPK; k. 627 KKKW). W tym zasadniczym zadaniu potrzebują oni pomocy społeczeństwa świeckiego oraz innych instytucji, gdyż: „Rodzina jest pierwszą, lecz nie jedyną ani wyłączną wspólnotą wychowującą” (FC 40; por. GE 3).  

3. „Między wszystkimi środkami wychowania szczególne znaczenie ma szkoła” (GE 5); jest ona dla rodziców główną pomocą w ich zadaniu wychowawczym (por. k. 796 §1 KPK), zwłaszcza jeśli idzie o przekazywanie kultury oraz wychowanie do życia wspólnego. W tej dziedzinie, zgodnie z ustawodawstwem międzynarodowym oraz prawami człowieka, „prawo rodziców do wyboru wychowania zgodnego z wyznawaną przez nich wiarą winno być bezwzględnie zabezpieczone” (FC 40). Rodzice powinni „kierować swoje dzieci do szkół zapewniających katolickie wychowanie” (k. 798 KPK),  a kiedy nie mogą tego uczynić, „mają obowiązek sami zatroszczyć się o to, by dzieci poza szkołą otrzymały należne wychowanie katolickie” (tamże).  

4. Sobór Watykański II przypomina o „obowiązku gorliwego troszczenia się o moralne i religijne wychowanie dzieci”, a także, aby czyniły postępy w formacji chrześcijańskiej harmonijnie z formacją świecką. Dlatego Kościół pochwala te władze i państwa, które uwzględniając pluralizm dzisiejszego społeczeństwa i szanując należną wolność religijną, pomagają rodzinom, aby wychowanie dzieci we wszystkich szkołach mogło się odbywać zgodnie  z własnymi zasadami moralnymi i religijnymi tych rodzin (GE 7).  

Podsumowanie:  

– edukacja jest dziś zadaniem złożonym, obszernym i pilnym. Dzisiejsza złożoność grozi zatraceniu tego, co najistotniejsze, to znaczy formowanie osoby ludzkiej w jej integralności, zwłaszcza w tym, co dotyczy wymiaru religijnego i duchowego;  

– pomimo iż dzieło edukacyjne wypełnia wiele podmiotów, główna odpowiedzialność za nie spada na rodziców;  

– owa odpowiedzialność zawiera prawo do wyboru szkoły gwarantującej edukację zgodną z własnymi zasadami religijnymi i moralnymi.  


CZĘŚĆ I: URZĘDOWO-INFORMACYJNA

Akta Stolicy Apostolskiej

Akta Konferencji Episkopatu Polski

Akta Biskupa Tarnowskiego

Homilie

Komunikaty

 Dekrety i zarządzenia

Z życia diecezji

CZĘŚĆ II: FORMACYJNO-PASTORALNA

Refleksje związane z Rokiem Kapłańskim