Untitled Document
"Ut Deus glorificetur"

Homilia Biskupa Tarnowskiego Wiktora Skworca w dniu pogrzebu śp. biskupa Józefa Gucwy
(Tarnów-Katedra, 12 kwietnia 2004 r.)

"Prochem jesteś i w proch się obrócisz", niedawno, bo w Środę Popielcową słyszeliśmy te słowa i pochylaliśmy pokornie nasze głowy, aby przyjąć popiół i uświadomić sobie kruchość naszego ziemskiego życia i zarazem perspektywę życia wiecznego, wyrażoną w wezwaniu: "Nawra­cajcie się i wierzcie w Ewangelię".

Dzisiaj przeżywamy te wielkopostne prawdy w sposób konkretny i niezwykle przejmujący. Otaczamy bowiem trumnę zmarłego biskupa Józefa Gucwy, a Jego osobę naszą wdzięcznością i modlitwą.

"Ut Deus glorificetur" (Aby Bóg był uwielbiony). Te słowa były hasłem, mottem biskupiej posługi śp. biskupa Józefa. Zanim jednak stały się motywem przewodnim wszelkich jego biskupich poczynań, stanowiły istotną treść Jego życiowego Credo.

Mniej lub bardziej świadomie słowa te towarzyszyły Józefowi Gucwie w latach jego dzieciństwa i młodości, przeżywanych w Kąclowej koło Grybowa na pięknej Sądeckiej Ziemi. Wychowany w głęboko religijnej rodzinie uczył się poprzez modlitwę, naukę i pracę uwielbienia Boga. A kiedy wybuchła II wojna światowa z wiarą w Boga i Jego Opatrzność złączył nierozerwalnie zarówno patriotyczne idee jak i patriotyczny czyn.

"Aby Bóg był uwielbiony" - z tym pragnieniem młody Józef - jeszcze przed zakończeniem wojny wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie. Porzucił zbrojną walkę, zrezygnował z perspektywy politycznej działalności i poszedł za głosem powołującego Go Chrystusa. Postanowił oddać swoje życie służbie prawdzie Ewangelii, aby pracować "nad i dla człowieka" właśnie po to, aby Bóg był uwielbiony, a człowiek - nigdy więcej nie wychodził na spotkanie brata w człowieczeństwie z nienawiścią w sercu, z zamiarem "zabijmy go"! Ta myśl dodawała mu sił i wytrwałości na drodze powołania.

Święcenia kapłańskie przyjął w 1948 roku. Jako kapłan starał się o pomnożenie Bożej chwały w sercach ludzi; nie szczędził sił, aby ich zdobywać dla Chrystusa i Jego Kościoła. Tak było w parafii Kolbuszowa, a później w Nowym Sączu, gdzie z oddaniem pracował w latach 1952-1968 jako katecheta młodzieży przy kościele św. Kazimierza.

Głęboka motywacja Jego kapłańskiej posługi i płynące z niej owoce, kapłańska postawa i miłość do Kościoła w trudnych czasach totalitaryzmu, zostały zauważone przez ówczesnego pasterza diecezji tarnowskiej, Jerzego Ablewicza. Niejako konsekwencją owego "zauważenia" była decyzja Ojca Świętego Pawła VI o nominacji ks. katechety Józefa Gucwy na biskupa pomocniczego. Świecenia biskupie przyjął 26 stycznia 1969 roku w Nowym Sączu.

Podczas uroczystości konsekracji biskupiej biskup Józef przywołał między innymi słowa św. Pawła: "Bądźcie więc naśladowcami Boga, jako dzieci umiłowane i postępujcie drogą miłości, bo i Chrystus was umiłował i samego siebie wydał za nas" (Ef 5,1-2). Słowa dziś szczególnie aktualnie - w roku duszpasterskim przebiegającym pod hasłem "Naśladować Chrys­tusa" i w okresie Wielkiego Postu, gdy wpatrujemy się w Jezusa, który wydał się za nas w ofierze. Odczytujemy je dziś także jako testament zmarłego Biskupa - "Bądźcie więc naśladowcami Boga, jako dzieci umiłowane i postępujcie drogą miłości, bo i Chrystus was umiłował i samego siebie wydał za nas".

Wybór biskupiego zawołania "Ut Deus glorificetur" był logiczną konsekwencją dotychczasowego życia i dotychczasowych wyborów ks. Józefa. Przed niespełna dwoma miesiącami, w tej katedrze dziękowaliśmy biskupowi Józefowi za 35 lat Jego biskupiej posługi. Gratulowaliśmy konsekwencji i determinacji w przekładaniu biskupiego hasła na dusz­pasterski czyn. Dziś - w dniu Jego pogrzebu, po raz wtóry - możemy zaświadczyć, że był wierny wybranemu hasłu przez całą swoją biskupią posługę.

W przeciwieństwie do dzierżawców winnicy z przypowieści przytoczonej przez Jezusa w Ewangelii czytanej w piątek II tygodnia Wielkiego Postu. Nie tylko uszanował Syna Gospodarza winnicy, ale postanowił iść Jego śladami, całkowicie poświęcając się dla dobra Winnicy Pańskiej, dla wspólnoty Kościoła.

Biskup Józef był pasterzem oddanym całkowicie Kościołowi. Częściowe wyobrażenie o jego pracowitości i zaangażowaniu daje katalog urzędów i funkcji, jakie pełnił jako biskup pomocniczy w Tarnowie: wikariusz generalny, opiekun duszpasterstwa rodzin, Przewodniczący Komisji Sztuki i Budownictwa Sakralnego, opiekun duchowy oddziałów Armii Krajowej, a na płaszczyźnie KEP był zastępca przewodniczącego Komisji Episkopatu Polski ds. Misji, Przewodniczącym Podkomisji ds. Duszpasterstwa Kobiet. Należał też Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego.

W czasach okupacji, "z leśnych koszar", zmagał się z hitlerowskim okupantem o wolną Polskę, a jako biskup zmagał się o wolność w Polsce i obecność Ewangelii, wartości chrześcijańskich w życiu społecznym, o ład moralny w naszym narodzie, o chrześcijańskie wychowanie dzieci i młodzieży. Niczego bardziej nie pragnął jak zbudowania gmachu życia społecznego i politycznego wolnej Polski, szczególnie tej wytęsknionej III Rzeczpospolitej, na kamieniu węgielnym, jakim jest Jezus Chrystus.

Wiedział, że temu budowaniu zawsze służyły kościoły - jako przestrzeń głoszenia Ewangelii i sakramentalnego, skutecznego działania Chrystusa, i dlatego starał się o budowę nowych kościołów. Biskup Józef Gucwa przejdzie do historii diecezji nie tylko jako człowiek walki w obronie Boga, Honoru i Ojczyzny, ale i jako gorliwy protektor budownictwa sakralnego.

Moi Drodzy!

"Aby Bóg był uwielbiony" - hasło to towarzyszyło Biskupowi Józefowi w tej fundamentalnej posłudze biskupiej, jaką jest posługa słowa. Był wytrwałym nauczycielem wiary i moralności. Głosił słowo Boże zarówno publicznie, jak i niejako prywatnie, w osobistych rozmowach z księżmi i świeckimi. Któż zdoła zliczyć jego kazania, konferencje, wystąpienia dla księży, świeckich, osób konsekrowanych. Na szczególną uwagę zasługują jego patriotyczne kazania z okazji różnych patriotycznych i wojskowych rocznic, zwłaszcza związanych z Armią Krajową.

"Aby Bóg był uwielbiony" - zawołanie to realizował Biskup Józef poprzez wiernie sprawowaną posługę sakramentalną. Głównie jako szafarz Eucharystii i Bierzmowania przybliżał wiernych do Chrystusa, stając się narzędziem Jego łaski. Ile razy widzieliśmy zmęczonego Biskupa Józefa stojącego ostatkiem sił przy ołtarzu Chrystusowym, tyle razy podziwialiśmy nie tyle jego fizyczną, co duchową siłę. Dzisiaj wyrażamy nadzieję, że Pan życia i śmierci przyjmie ofiarę życia Biskupa Józefa, tak jak przyjmował ofiary, jakie Zmarły sprawował na cześć i chwałę Boga, a także na pożytek całego Kościoła świętego.

"Aby Bóg był uwielbiony" - słowa te były również motywem posługi miłości, do jakiej wezwany jest każdy biskup. Ojciec Święty w adhortacji poświęconej biskupiej posłudze zaznacza, że sens bycia biskupem "polega na całkowitej i bezwarunkowej dyspozycyjności względem innych" (Pastores gregis, 42). Ksiądz Biskup Gucwa odznaczał się taką właśnie dyspozycyj­nością. Był dyspozycyjny najpierw wobec biskupów diecezji tarnowskiej. W tym miejscu pragnę podziękować zmarłemu Biskupowi Józefowi za lata współpracy, współdziałania, życzliwość i wielkoduszność w relacjach do biskupów tarnowskich: Jerzego Ablewicza i Józefa Życińskiego, co ten ostatni wyraził pięknie w przesłanym liście kondolencyjnym. Bóg zapłać też za wszelkie dobre słowo, za każdą inicjatywę i za każdy ofiarny czyn w latach naszej pasterskiej współpracy.

Ksiądz Biskup Gucwa był także dyspozycyjny wobec kapłanów i wiernych świeckich. Ileż to razy interweniował na prośby i wezwania innych?! Ileż to razy służył radą i konkretną pomocą?! Ileż razy służył dobrocią i szacunkiem wobec każdego spotkanego człowieka, niezależnie od stanu, sytuacji społecznej i materialnej?! Bardzo często dziękował, jak sam powtarzał, "z całego serca". Dziś możemy powiedzieć, że żył i kochał "z całego serca". Dlatego cieszył się uznaniem i życzliwością ludzi, którzy cenili w nim jego prostolinijność, otwartość, dobroć, po prostu oświetlone Ewangelią człowieczeństwo.

Drodzy Bracia i Siostry!

Dziś dajemy świadectwo, że Biskup Józef był do końca świadkiem wiernym. Przyjął za swoje słowa z listu Jana Pawła II do osób w podeszłym wieku, iż pięknie jest służyć sprawie Królestwa Bożego do końca i czynić wszystko, "aby Bóg był uwielbiony", także w doświadczeniu choroby, starości, cierpienia i osamotnienia.

Uroczystości pogrzebowe śp. Biskupa Gucwy są okazją, aby Boga uwielbiać za dobro, jakie zdziałał w naszym życiu, w naszej diecezji, w naszej Ojczyźnie dzięki posłudze biskupiej naszego Brata Józefa. "Zaprawdę godne to i sprawiedliwe, słuszne i zbawienne", abyśmy Boga uwielbiali i składali Mu dziękczynienie za dar życia i posługi śp. Biskupa Józefa Gucwy.

W śpiewie przed Ewangelią słyszeliśmy dobrze nam znane słowa św. Jana: "Tak Bóg umiłował świat, że dał swojego Syna Jednorodzonego; każdy, kto w Niego wierzy, ma życie wieczne" (J 3,16). Słowa te rozumiemy w kontekście pogrzebu Biskupa Józefa jako zapewnienie że ten, który wierzył w Syna Bożego oraz w Jego imieniu głosił Ewangelię, celebrował sakramenty i prowadził Lud Boży ku zbawieniu otrzyma życie wieczne.

Słowa te są wezwaniem skierowanym do każdego z nas, abyśmy wszystko, co czynimy w naszym życiu czynili w duchu wiary, "aby Bóg był uwielbiony". Wówczas po przekroczeniu progu śmierci i my zostaniemy uwielbieni w Bogu.

Biskupie Józefie, Starszy Bracie w biskupim posługiwaniu! W dniu Twego pogrzebu dziękujemy Ci za świadectwo życia i wypowiadamy słowa pełne treści i chrześcijańskiej nadziei.

"Niech Cię przygarnie Chrystus uwielbiony,
On wezwał Ciebie do Królestwa światła.
Niech na spotkanie w progach Ojca domu
Po Ciebie wyjdzie litościwa Matka"

Amen.

 

"Czy Syn Człowieczy, gdy przyjdzie, znajdzie wiarę na ziemi?" (Łk 18,8). Czy znajdzie ją na ziemiach naszej Europy o dawnej tradycji chrześcijańskiej? Jest to pytanie otwarte, które jasno wskazuje na głębię i dramatyzm jednego z najpoważniejszych wyzwań, które nasze Kościoły muszą podjąć. Można powiedzieć - jak zostało podkreślone na Synodzie - że wyzwanie to polega często nie tyle na tym, by ochrzcić nowych nawróconych, ile na tym, by doprowadzić ochrzczonych do nawrócenia do Chrystusa i do Jego Ewangelii: w naszych wspólnotach trzeba poważnie zadbać o to, by nieść Ewangelię nadziei tym, którzy są dalecy od wiary czy też zaniechali praktykowania życia chrześcijańskiego".

(Jan Paweł II, Ecclesia in Europa, nr 47)

 

Untitled Document

kwiecień - czerwiec 2004

 Akta Konferencji Episkopatu Polski

Chrześcijańska odpowiedzialność za Ojczyznę,
Apel biskupów polskich o odpowiedzialność za przyszłość Polski i Europy w obliczu wstąpienia Polski do struktur Unii Europejskiej

Akta Biskupa Tarnowskiego
Z życia diecezji
Odznaczenia-jubileusze-zwolnienia-nominacje
Zmarli kapłani

Kapłani zmarli w 2003 roku

Uroczystości pogrzebowe śp. biskupa Józefa Gucwy
Opracowania
Warto przeczytać...

Ks. Andrzej Michalik, Czym jest katolicyzm?